Bası yarası (dekübit), uzun süre aynı pozisyonda kalan kişilerde cildin ve alt dokuların baskı altında beslenememesi sonucu oluşuyor. Yatağa bağımlı hastalarda sık görüldüğü biliniyor, ancak gün boyu tekerlekli sandalyede oturan ve kendi başına ağırlık aktaramayan kullanıcılar da yüksek risk altında.
Risk kimlerde daha yüksek?
Omurilik yaralanması nedeniyle his kaybı olanlar, ALS ve ileri evre kas hastalığı olanlar, serebral palsili yetişkinler ve kendi başına pozisyon değiştiremeyen tüm kullanıcılar risk grubunda. Kilo kaybı, nem ve yetersiz beslenme riski artıran diğer faktörler.
Özellikli sandalyeler nasıl yardımcı olur?
Tilt özelliği, oturma açısını koruyarak tüm koltuğu geriye yatırır ve kalçadaki baskıyı sırta dağıtır. Elektrikli yatar sırt, kullanıcının gün içinde dinlenmesine imkan verir. Ayak yükseltme ise bacaklarda ödem olan kullanıcılarda rahatlama sağlar. Bu fonksiyonların kumandadan kullanıcının kendisi tarafından kontrol edilebilmesi, düzenli pozisyon değişikliğini kolaylaştırır.
Sandalye tek başına yeterli değil
- Uygun bir bası önleyici minder kullanılmalı.
- Gün içinde belirli aralıklarla pozisyon değiştirilmeli.
- Cilt her gün kontrol edilmeli, solmayan kızarıklıklar hekime bildirilmeli.
- Yeterli sıvı ve protein alımına dikkat edilmeli.
Karar süreci
Hangi özelliklerin gerektiğine fizik tedavi hekimi ve fizyoterapist karar vermeli. Bu özelliklerin raporda açıkça belirtilmesi, SGK süreçlerinde de önem taşıyor.
Gün boyu sandalyede kalan kullanıcılar için tilt, yatar sırt ve ayak yükseltme seçenekleri sunan özellikli akülü tekerlekli sandalye modelleri, hekim önerisi doğrultusunda değerlendirilebilir.
