Evet, sağ elinden ya da sağ kolundan engelli olanlar ÖTV'siz araç alabilir. Rapor oranı %90'ın altında olsa bile, sağlık kurulu raporunda aracı kullanabilmek için gereken özel tertibat ya da otomatik vites şartı yazıyorsa ve bu şart ehliyete işlenmişse istisnadan yararlanılır. Bu yolla alınan aracı yalnızca engelli sahibi kullanabilir.
Bize gelen bir soruyu örnek verelim: İş kazasında sağ eli bilekten kesilen, %45 raporlu bir okurumuz "tertibat mı, otomatik vites mi?" diye soruyordu. Cevap, raporunda ne yazdığına bağlı. İkisi de mümkün; önemli olan raporla ehliyetin birbirini tutması.

Sağ el engelinde hangi tertibat yazılır?
Sağ el vites değiştirmek ve direksiyonu çevirmek için kullanıldığından, raporda genellikle şu uyarlamalardan biri yer alır:
- Otomatik vitesli araç kullanma şartı
- Direksiyon topuzu
- Vites ya da kumanda kollarının sol ele uyarlanması
Hangisinin yazılacağına sağlık kurulu karar verir. Muayenede araç kullanırken hangi hareketi yapamadığınızı açıkça anlatın; raporda yalnızca "sağ el engeli" yazıp tertibat ibaresi yazmaması, ÖTV başvurusunda en sık yaşanan sorundur.
Otomatik vites tertibat sayılır mı?
Raporunuzda yazıyorsa evet. Birçok sağ el ve sağ kol engellisi için istenen tek uyarlama "otomatik vitesli araç" olur. Bu durumda araca ayrıca bir aparat takılmaz, ama ehliyetinizde otomatik vites kodu bulunmalı ve aldığınız araç otomatik vitesli olmalıdır.
Raporda böyle bir ibare yoksa yalnızca otomatik vitesli araç aldınız diye istisna uygulanmaz. Tertibat sürecinin tamamını engelli araca özel tertibat nedir yazımızda anlattık.
Adım adım süreç
- Engelli sağlık kurulu raporunu alın; tertibat ya da otomatik vites ibaresinin yazıldığını kontrol edin.
- Sürücü belgenize bu şartın kod olarak işlenmesini sağlayın. Ehliyetiniz yoksa sınava raporunuzdaki şartlara uygun araçla girersiniz. Ayrıntılar engelli ehliyeti nasıl alınır yazımızda.
- Fiyat sınırı ve yerli katkı şartını karşılayan bir araç seçin. Güncel sınır ÖTV muafiyetli engelli araç limiti yazımızda.
- Tertibat gerekiyorsa yetkili firmaya taktırın ve ruhsata işletin.
Aracı başkası kullanabilir mi?
Hayır. %90'ın altındaki ortopedik engellilerin tertibat yoluyla aldığı aracı yalnızca engelli sahibi kullanabilir. Eşinizin ya da çocuğunuzun aracı kullanması istisna açısından sorun doğurur. Bu kural %90 ve üzeri raporla alınan araçlarda farklıdır; karşılaştırmayı engelli aracını kimler kullanabilir yazımızda bulabilirsiniz.
Sol el ya da sol kol engelliyseniz
Sol taraftaki engellerde de mantık aynıdır, ama tertibat türü değişir. Konuyu sol kol engelliler ÖTV'siz araç yazımızda ayrıca ele aldık. Ortopedik engellerde raporda dikkat edilecek ifadeler için ortopedik engelli araç alımı yazımız da işinize yarar.
Sık sorulan sorular
Sağ elimde parmak kaybı var, yine de yararlanabilir miyim?
Rapor oranından çok, kurulun araç kullanımı için tertibat gerekli görüp görmediği önemlidir. Tertibat ibaresi yazılırsa yararlanırsınız.
Raporumda tertibat yazmıyor, ne yapabilirim?
Raporun yenilenmesini ya da itiraz yolunu değerlendirebilirsiniz. İtiraz süreci sağlık raporuna itiraz yazımızda.
Aldığım aracı beş yıl dolmadan satabilir miyim?
İstisna hakkı olmayan birine beş yıl dolmadan satarsanız alınmayan ÖTV istenir. Ayrıntılar engelli aracının satışı yazımızda.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. İstisnayı onaylama yetkisi vergi dairesindedir; raporunuzdaki ifadeleri başvurudan önce kontrol ettirin.