Engelli aracını kimin kullanabileceği, aracın hangi yolla ÖTV'siz alındığına bağlıdır. Engel oranı %90 ve üzeri olan biri adına alınan aracı engellinin kendisinin kullanması şart değildir; aile bireyleri, engellinin ulaşımı ve ihtiyaçları için aracı kullanabilir. %90'ın altında, özel tertibatla alınan araçları ise yalnızca engelli araç sahibi kullanabilir.
Bu ayrımı bilmemek, özellikle trafik denetimlerinde ve sigorta işlemlerinde sorun çıkarıyor. Aşağıda üç durumu ayrı ayrı anlatıyor, okurlarımızdan gelen sorulara cevap veriyoruz.
Hangi araç kim tarafından kullanılabilir?
| Aracın alınma yolu | Kim kullanabilir? |
|---|---|
| %90 ve üzeri raporla alınan araç | Engellinin kendisinin kullanması şart değil; aile bireyleri engellinin ihtiyaçları için kullanabilir |
| %90 altı, özel tertibatlı araç | Yalnızca engelli araç sahibi |
| Ortopedik engeli %40 ve üzeri olup ehliyet alamayan kişi adına alınan araç | Engelli kullanamaz; araç onun ulaşımı için yakınları tarafından kullanılır |
%90 ve üzeri raporlu araçlar
Bu grupta yasa, aracı engellinin bizzat kullanmasını aramaz. Örneğin %95 raporlu bir çocuğun adına alınan aracı annesi ya da babası kullanabilir. Aynı şekilde yatağa bağlı bir yakını için araç alan aile, onu hastaneye ve tedaviye götürürken aracı rahatça kullanır.
Ancak bir noktanın altını çizelim: Araç engelli kişinin mülkiyetindedir ve onun ihtiyacı için alınmıştır. Aracın engelliyle hiçbir ilişkisi olmadan, tamamen başka birinin özel kullanımına bırakılması vergi incelemelerinde sorun yaratabilir. Yanınızda engelli kişinin raporunun bir örneğini ve aracın ruhsatını bulundurmanız, denetimlerde işinizi kolaylaştırır.
Özel tertibatlı araçlar
%90'ın altındaki ortopedik engelliler, araçta yapılan özel düzenlemeyle ve kendi ehliyetlerindeki kodlarla aracı bizzat kullanmak şartıyla ÖTV'siz araç alır. Bu araçları başka birinin kullanması mümkün değildir. Araçtaki tertibat zaten engelli sürücünün ihtiyacına göre yapıldığı için başka birinin kullanması hem kurala aykırıdır hem de güvenli değildir.
Bu durumda engellinin kendi ehliyetinde gerekli kodların bulunması şarttır. Kodları ve ehliyet sürecini B sınıfı engelli ehliyeti yazımızda anlattık.
Ehliyet alamayan ortopedik engelliler
Son düzenlemeyle, ortopedik engeli %40 ve üzeri olup bu engel nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilen kişiler de kendi adlarına ÖTV'siz araç alabiliyor. Bu kişiler aracı kendileri kullanamayacağı için araç, engellinin ulaşımını sağlamak amacıyla yakınları tarafından kullanılır. Şartların ayrıntısı ÖTV muafiyetli engelli araç yazımızda.
Sigorta ve trafik işlemlerinde dikkat edilecekler
- Kasko ve trafik sigortası: Poliçeyi yaptırırken aracı kimlerin kullanacağını sigorta şirketine doğru bildirin. Sürücü kısıtlaması olan poliçelerde beyan dışındaki bir kişinin kullanımı hasarda sorun çıkarabilir.
- Engelli park yerleri: Engellilere ayrılmış park yerleri, araçta engelli park kartı bulunduğunda kullanılabilir. Engelli kişi araçta değilken bu yerlere park etmek ceza gerektirir.
- Satış ve devir: Araç beş yıl dolmadan istisna hakkı olmayan birine satılırsa ÖTV ödenir. Ayrıntılar engelli aracının satışı yazımızda.
Sık sorulan sorular
Engelli aracını kardeşim kullanabilir mi?
Araç %90 ve üzeri raporla alındıysa, engelli kişinin ihtiyaçları için kullanılmak üzere evet. Özel tertibatla alınan araçları ise yalnızca engelli sahibi kullanabilir.
Engelli aracını engelli araçta yokken kullanmak suç mu?
%90 ve üzeri raporlu araçlarda kullanım yasağı yoktur, ancak engelli park yerleri yalnızca engelli araçtayken kullanılabilir. Özel tertibatlı araçlarda ise başkasının kullanması kurala aykırıdır.
Engelli aracıyla şehir dışına çıkılabilir mi?
Evet. Aracın kullanımına ilişkin bölge sınırlaması yoktur.
Engelli aracı kiraya verilebilir mi?
Hayır. Araç engellinin ihtiyacı için ÖTV'siz alındığından ticari amaçla kiraya verilmesi istisnanın amacına aykırıdır ve vergi incelemesinde ÖTV istenmesine yol açabilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Aracınızın kullanımıyla ilgili özel bir durumda vergi dairesinden yazılı görüş almanızı öneririz.
