ÖTV muafiyetli engelli araç için güncel üst sınır 2.873.900 TL'dir. Bu tutar, aracın ÖTV dahil tüm vergiler eklenmiş satış fiyatıdır; yani muafiyet olmasaydı bayide ödeyeceğiniz anahtar teslim fiyat bu sınırın altında kalmalıdır. Bunun yanında aracın yerli katkı oranının en az %40 olması gerekir ve istisnadan on yılda bir kez yararlanılabilir.
Son düzenlemelerle kurallar epey değişti. Sınır yükseldi, yerlilik şartı geldi, yeniden araç alma süresi beş yıldan on yıla çıktı ve ehliyet alamayan %40 ve üzeri ortopedik engellilere yeni bir hak tanındı. Aşağıda kimlerin yararlanabileceğini, hangi araçların kapsama girdiğini ve sık yapılan hataları tek tek anlatıyoruz.
Kimler ÖTV'siz araç alabilir?
Bugünkü düzenlemede üç grup var:
| Grup | Şart | Aracı kim kullanır? |
|---|---|---|
| Ağır engelliler | Engelli sağlık kurulu raporunda engel oranı %90 ve üzeri | Engellinin kendisinin kullanması şart değil |
| Ortopedik engelli sürücüler | Raporda engele uygun özel tertibatlı araç kullanabileceği yazması ve ehliyette ilgili kodların bulunması | Yalnızca engellinin kendisi |
| Ehliyet alamayan ortopedik engelliler | Ortopedik engel oranı %40 ve üzeri, bu engel nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilmiş olması | Engellinin kendisi kullanamaz; araç onun ulaşımı için alınır |
Üçüncü grup, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra 7577 sayılı Kanunla eklendi. Daha önce %90'ın altındaki bir ortopedik engelli, ehliyet alamıyorsa hiç yararlanamıyordu; şimdi ortopedik engel oranı %40 ve üzeriyse ve raporda sürücü olamayacağı belirtilmişse kendi adına araç alabiliyor.
Dikkat edilmesi gereken nokta şu: Görme, işitme, kalp ya da iç hastalıkları gibi ortopedik olmayan engellerde %90 eşiği değişmedi. Örneğin tek gözü görmeyen ya da işitme kaybı olan biri, toplam raporu %90'a ulaşmıyorsa ÖTV'siz araç alamaz. Bu konuları tek gözü görmeyenler ve işitme engelliler yazılarımızda ayrıca ele aldık.
Araçta aranan şartlar
- Fiyat sınırı: Vergiler dahil satış bedeli 2.873.900 TL'nin altında olmalı. Sınırı birkaç bin lira aşan bir araçta kısmi muafiyet uygulanmaz.
- Yerli katkı oranı: En az %40. Bu yüzden listeler ağırlıklı olarak Türkiye'de üretilen modellerden oluşur.
- Sıfır araç: İstisna ilk iktisap içindir; ikinci el araçta uygulanmaz.
- Motor hacmi: Binek otomobillerde motor hacmine bakılmaz.
Hangi marka ve modellerin şu an bu şartları karşıladığını engelli raporuyla alınabilecek araçlar yazımızda topladık. Yerli elektrikli otomobilin durumunu ise Togg engelli raporuyla alınabilir mi yazısında ayrıca anlattık.
On yıl kuralı: satış ve yeniden alma
En çok karıştırılan konu bu. İki ayrı süre var:
- Satış için beş yıl: ÖTV'siz alınan araç, ilk alımdan itibaren beş yıl geçtikten sonra vergi ödemeden satılabilir. Beş yıl dolmadan istisna hakkı olmayan birine satılırsa alınmayan ÖTV ödenir.
- Yeni araç için on yıl: Aracı beş yıl sonra satsanız bile, yeniden ÖTV'siz araç almak için ilk alımdan itibaren on yılın geçmesi gerekir.
Satış, vefat ve pert durumlarının ayrıntıları için engelli aracının satışı yazımıza bakabilirsiniz.
Başvuru adımları
- Engelli sağlık kurulu raporunu alın. %90'ın altındaysanız raporda araç kullanımıyla ilgili ibarenin (özel tertibat ya da sürücü olamaz kararı) yazıldığından emin olun.
- Sürücüyseniz ehliyetinize engel durumunuza uygun kodların işlendiğini kontrol edin. Bu konuyu B sınıfı engelli ehliyeti yazımızda anlattık.
- Bayiden aracın vergiler dahil fiyatının ve yerli katkı oranının sınırları karşıladığını yazılı olarak isteyin.
- Bayi, ÖTV istisnalı satışın belgelerini vergi dairesine sunar; vergi dairesi raporu ve şartları inceleyip istisnayı onaylar.
- Satış ve tescil engelli kişi adına yapılır. Bu araçlar motorlu taşıtlar vergisinden de muaftır.
Muafiyetin size ne kadar kazandıracağını görmek için aracın liste fiyatını engelli araç ÖTV hesaplama robotuna girip hesaplayabilirsiniz.
Sınır ne zaman değişir?
Üst sınır her yıl ocak ayında yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Yeni dönem için açıklanan yeniden değerleme oranı %27,83'tür. Bu oran aynen uygulanırsa sınır yaklaşık 3,67 milyon TL'ye çıkar; kesin tutar tebliğle ilan edildiğinde bu yazıyı güncelleyeceğiz. Araç almayı düşünenler için pratik sonuç şu: Sınırın hemen üstünde kalan bir model ocakta kapsama girebilir.
Sık sorulan sorular
Yüzde kaç engelli ÖTV'siz araç alabilir?
Genel kural %90 ve üzeridir. %90'ın altında ise yalnızca ortopedik engelliler, özel tertibatlı araç kullanabiliyorsa ya da ortopedik engeli %40 ve üzeri olup ehliyet alamıyorsa yararlanabilir.
Engelli araç limiti vergiler dahil mi?
Evet. Sınır, ÖTV ve KDV dahil, istisna olmasaydı ödenecek satış bedeli üzerinden uygulanır.
İthal araba ÖTV'siz alınabilir mi?
Yurt içinden satın alınan araçlarda %40 yerli katkı şartı arandığı için ithal modellerin çoğu kapsam dışında kalır.
Engelli çocuğum için ÖTV'siz araç alabilir miyim?
Raporu %90 ve üzeriyse ya da ÇÖZGER raporunda özel koşul gereksinimi ibaresi varsa evet. Araç çocuğun adına alınır ve yaş sınırı yoktur.
ÖTV'siz alınan araç için MTV ödenir mi?
Engelli adına istisnayla alınan araçlar motorlu taşıtlar vergisinden de muaftır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Satın almadan önce aracın sınırı ve yerli katkı oranını bayiden yazılı olarak teyit edin; istisnayı onaylama yetkisi vergi dairesindedir.
