Doğuştan kalp hastalığında engel oranı, hastalığın adına göre değil kişinin günlük hayatta yaşadığı kısıtlılığa göre belirlenir. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'in Ek-2 kılavuzunda dört sınıf vardır ve oran %5 ile %80 arasında değişir. Ameliyat olmamış hastalar her sınıfta A grubunda, ameliyat sonrası değerlendirilenler B grubunda yer alır ve B grubunun oranı biraz daha yüksektir.
Kalp deliği (ASD, VSD), kapak darlıkları ya da Fallot gibi doğuştan gelen sorunlarda en sık sorulan soru "yüzde kaç rapor alırım?" oluyor. Tek başına hafif bir kalp deliği çoğu zaman düşük oranda kalır; belirleyici olan şikayetler, kalp boşluklarındaki genişleme ve şantın büyüklüğüdür.

Doğuştan kalp hastalığı engel oranı tablosu
| Sınıf | Durum (özet) | Ameliyatsız (A) | Ameliyat sonrası (B) |
|---|---|---|---|
| Klas 1 | Şikayet yok ya da orta aktivitede bile belirti yok (NYHA 1), kalp boşluklarında genişleme yok, hafif kapak sorunu ya da küçük şant | %5 | %10 |
| Klas 2 | Günlük basit işlerde şikayet yok ama orta düzey aktivitede belirti var (NYHA 2) ya da ilaç gerekiyor, kalp boşluklarında genişleme, orta derecede kapak sorunu veya şant | %25 | %30 |
| Klas 3 | Günlük basit işlerde bile şikayet var (NYHA 3), kalp yetmezliği belirtileri tedaviyle tam kontrol edilemiyor, ciddi kapak sorunu ya da büyük şant | %45 | %50 |
| Klas 4 | İstirahatte ya da en hafif işte belirti (NYHA 4), tedaviye rağmen kontrol edilemeyen kalp yetmezliği | %75 | %80 |
Tablodaki ifadeler yönetmelikteki tıbbi tanımların sadeleştirilmiş halidir. Kurul, ekokardiyografi ve diğer tetkiklerle sizi bu sınıflardan birine yerleştirir.
NYHA sınıfı ne demek?
NYHA, kalp hastalarında günlük hayattaki kısıtlılığı dört basamakta gösteren uluslararası bir sınıflamadır. NYHA 1'de normal aktivitede şikayet yoktur. NYHA 2'de orta düzey efor, örneğin hızlı yürümek ya da yokuş çıkmak nefes darlığı yapar. NYHA 3'te ev içindeki basit işler bile zorlaştırır. NYHA 4'te şikayetler istirahatte de vardır. Doktorunuzun raporuna yazdığı NYHA sınıfı, engel oranını doğrudan etkiler.
Kalp deliği (ASD, VSD) yüzde kaç rapor alır?
Kalp deliği doğuştan kalp hastalıklarının en sık görülen türüdür. Delik küçükse, kalp boşluklarında genişleme yoksa ve kişi şikayetsizse durum Klas 1'e girer ve oran %5 olur. Delik kapatılmış ve sonrasında şikayet kalmamışsa ameliyat sonrası grup olarak %10 verilir. Deliğe bağlı akciğer basıncı yükselmişse ya da kalp yetmezliği belirtileri varsa sınıf yükselir.
Akciğer damar basıncının yükselmesi (pulmoner hipertansiyon) yönetmelikte ayrıca değerlendirilir ve oranı Balthazard formülüyle diğer oranlarla birleştirilebilir. Kalp kapak hastalıkları ve kalp pili için oranları kalp kapak hastalıkları ve kalp pili engel oranı yazımızda, koroner hastalık ve ritim bozuklukları için oranları kalp hastalıkları engel oranları yazımızda bulabilirsiniz.
Birden fazla hastalık varsa oran nasıl hesaplanır?
Doğuştan kalp hastalığının yanında başka bir hastalık da varsa oranlar toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir. Örneğin ameliyat sonrası Klas 2 bir kalp hastalığı (%30) ile %20'lik başka bir sorunu olan kişinin toplam oranı yaklaşık %44 olur. Hesabın mantığını Balthazard formülü ile engel oranı hesaplama yazımızda adım adım anlattık.
Çocuklarda durum farklı
Bu tablo 18 yaş ve üzeri için geçerlidir. Çocuklarda engel oranı yazılmaz; çocuklar için ÇÖZGER raporu düzenlenir ve raporda "özel gereksinim" düzeyi belirtilir. Doğuştan kalp hastalığı olan bir çocuk 18 yaşını doldurduğunda erişkin rapor için yeniden kurula başvurur.
Rapor alırken hazırlamanız gerekenler
- Son ekokardiyografi raporu
- Ameliyat ve girişim raporları (kapatma işlemi, kapak tamiri gibi)
- Kardiyoloji kontrol notları ve kullandığınız ilaçların listesi
- Varsa efor testi ve Holter sonuçları
Rapor sürecinin genel adımlarını engelli sağlık kurulu raporu nasıl alınır yazımızda bulabilirsiniz. Oranınızın düşük çıktığını düşünüyorsanız itiraz yolu açıktır.
Sık sorulan sorular
Kalp deliği olan biri %40 rapor alabilir mi?
Tek başına küçük ve şikayetsiz bir kalp deliğiyle %40'a ulaşmak mümkün değildir. Klas 3 ve üzeri durumlarda ya da başka hastalıklarla birleştiğinde %40 aşılabilir.
Ameliyat olunca oran düşer mi?
Hayır, tabloda ameliyat sonrası grubun oranı aynı sınıftaki ameliyatsız gruptan birkaç puan yüksektir. Ancak ameliyat şikayetleri azaltırsa kişi daha alt bir sınıfa geçebilir.
Doğuştan kalp hastalığıyla ÖTV'siz araç alınır mı?
Kalp hastalıklarında ÖTV istisnası için toplam oranın %90 ve üzeri olması gerekir. Ayrıntılar kalp, şeker ve tansiyon hastaları ÖTV'siz araç alabilir mi yazımızda.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Kesin oranı, muayene ve tetkiklerinize göre sağlık kurulu belirler.