Kalp, şeker ya da tansiyon hastalığı olan biri ÖTV'siz araç alabilir, ama tek bir yolla: engelli sağlık kurulu raporundaki toplam engel oranının %90 ve üzerinde olması gerekir. Bu hastalıklar ortopedik engel sayılmadığı için %90'ın altındaki "özel tertibatlı araç" yolu bu hastalar için kullanılamaz. Yani %60 ya da %80 raporu olan bir kalp hastası, raporunda yalnızca kalp hastalığı varsa ÖTV ödemeden araç alamaz.
Bize en sık gelen sorulardan biri şu: "Raporum %70, bypass oldum, şekerim de var. Araç alabilir miyim?" Cevap, oranın nereden geldiğine ve toplamın kaça ulaştığına bağlı. Aşağıda hangi durumda mümkün olduğunu, oranların nasıl birleştiğini ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.
ÖTV'siz araç alabilen üç grup
| Grup | Şart | Kalp, şeker, tansiyon hastası girebilir mi? |
|---|---|---|
| Ağır engelliler | Toplam engel oranı %90 ve üzeri | Evet, toplam oran %90'a ulaşırsa |
| Ortopedik engelli sürücüler | Raporda özel tertibatlı araç kullanması gerektiği yazmalı | Hayır, bu hastalıklar ortopedik değil |
| Ehliyet alamayan ortopedik engelliler | Ortopedik engel oranı %40 ve üzeri | Hayır, ortopedik engel şartı var |
Tablodaki ikinci ve üçüncü yol yalnızca kol, bacak, omurga gibi hareket sistemine ait engeller içindir. Aynı kişide hem kalp hastalığı hem ortopedik bir engel varsa durum değişir; o zaman ortopedik engel üzerinden başvuru yapılabilir. Ayrıntılar için ortopedik engelli araç alımı yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi kalp hastası %90'a ulaşabilir?
Kalp hastalıklarında kılavuz dört basamak kullanır ve en ağır basamak %100'dür. Örneğin birden fazla koroner damarında ciddi darlık olan ve tedaviye rağmen hafif eforda bile nefes darlığı çeken, kalbin pompa gücü (EF) %30'un altına düşmüş bir hasta Klas 4'te değerlendirilir ve tek başına %100 alır. Bu kişi ÖTV'siz araç hakkına sahiptir.
Buna karşılık kalp krizi geçirip stent ya da bypass olmuş, şikayetleri ilaçla kontrol altında olan bir hasta genellikle %30 civarında kalır. Kalp pili takılmış ve şikayeti geçmiş hastalarda oran çoğunlukla %20'dir. Oran tablolarının tamamı kalp hastalıkları rapor oranları ve kalp kapak hastalıkları ve kalp pili yazılarımızda.
Şeker ve tansiyon tek başına yeter mi?
Çoğu zaman yetmez. Komplikasyon yapmamış, ilaçla kontrol edilen tip 2 diyabet %20, komplikasyon yapmış ve kontrol edilemeyen tip 1 diyabet %40 alır. Tansiyonda ise ilaçla kontrol edilen ve başka organı etkilememiş hipertansiyon %10, böbrek ya da göz gibi organlarda ağır hasar yapmış hipertansiyon %50 olarak değerlendirilir.
Asıl belirleyici olan, bu hastalıkların yol açtığı hasarlardır. Şekere bağlı böbrek yetmezliği, görme kaybı ya da ayak ampütasyonu ayrı ayrı oranlanır ve toplam oranı ciddi biçimde yükseltebilir. Ayrıntılar için şeker hastalığı rapor oranları ve hipertansiyon rapor oranı yazılarımıza bakın.
Oranlar toplanmaz, birleştirilir
Birden fazla hastalığınız varsa oranlar düz toplanmaz. Balthazard formülü kullanılır: en yüksek oran esas alınır, sonrakiler kalan kısım üzerinden eklenir. Bu yüzden %90'a ulaşmak sanıldığından zordur.
Bir örnekle bakalım. Kalp hastalığından %50, şekere bağlı böbrek hasarından %40, tansiyondan %20 alan bir kişinin toplamı şöyle hesaplanır: 50 + (50 x 40 / 100) = 70; sonra 70 + (30 x 20 / 100) = 76. Üç hastalık toplamda %110 gibi görünse de sonuç %76'dır ve bu kişi ÖTV'siz araç alamaz. Kendi oranlarınızla deneme yapmak için Balthazard hesaplama programını kullanabilirsiniz.
%90 raporu olanlar için kurallar
- Aracı engellinin kendisinin kullanması şart değildir; aile bireyleri onun ihtiyaçları için kullanabilir.
- Araç özel tertibatlı olmak zorunda değildir.
- Aracın vergiler dahil fiyatı yasal üst sınırın altında kalmalı ve yerli katkı oranı en az %40 olmalıdır.
- Araç beş yıl dolmadan hakkı olmayan birine satılırsa ÖTV ödenir; yeni ÖTV'siz araç için on yıl beklenir.
Güncel üst sınır ve tüm şartlar ÖTV muafiyetli engelli araç yazımızda. Alınabilecek modelleri ve ÖTV'siz fiyat hesabını ÖTV hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
Raporda "tüm vergi indirimlerinden yararlanır" ibaresini görmek ÖTV hakkı olduğu anlamına gelmez. Bu ibare çoğunlukla gelir vergisindeki engellilik indirimini anlatır. Bir diğer hata, rapor için hastaneye giderken bazı hastalıkların belgelerini götürmemektir. Kurul, önüne gelmeyen hastalığı hesaba katmaz. Rapor sürecini engelli raporu nasıl alınır yazımızda adım adım anlattık.
Sık sorulan sorular
Kalp hastası ÖTV'siz araç alabilir mi?
Raporundaki toplam engel oranı %90 ve üzerindeyse alabilir. %90'ın altındaki kalp hastaları için ÖTV istisnası yoktur.
Bypass olan ÖTV indiriminden yararlanır mı?
Bypass ameliyatı tek başına yeterli değildir. Ameliyattan sonra şikayetleri kontrol altında olan hastalar genellikle %30 civarında oran alır.
Şeker hastası araç alırken indirim alır mı?
Ancak şekere bağlı hasarlarla birlikte toplam oran %90'a ulaşırsa. Komplikasyonsuz diyabet tek başına bu orana ulaşmaz.
Kalp hastası %90 altındaysa MTV öder mi?
Öder. %90'ın altındaki engellilerde MTV istisnası yalnızca engele uygun özel tertibatlı araçlar için geçerlidir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Kesin oranı yetkili hastanenin sağlık kurulu, ÖTV istisnasını ise vergi dairesi belirler.
