Birden fazla hastalığınız ya da engeliniz varsa sağlık kurulu bu oranları düz toplamaz, Balthazard formülüyle birleştirir. Formül şudur: en yüksek oran A, ikinci oran B ise toplam oran A + B x (100 - A) / 100 olarak bulunur. Bu yüzden yüzde 40 ve yüzde 30'luk iki engel yüzde 70 değil, yüzde 58 eder.
Formülün mantığı basit. İlk engel vücudun bir bölümünü "kullanmış" sayılır, ikinci engel ise geriye kalan sağlam kısım üzerinden hesaplanır. Aşağıda adım adım örnekler, 65 yaş üstü kuralı ve en çok yapılan hesap hatalarını bulacaksınız.
Balthazard formülü yönetmelikte nasıl tarif ediliyor?
Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, birden fazla engeli olanlarda oranların alan kılavuzunda aksi belirtilmedikçe Balthazard formülüyle toplanacağını söyler. Uygulama dört adımdan oluşur:
- Her engel için oran ayrı ayrı belirlenir.
- Oranlar en yükseğinden başlanarak sıraya konur.
- En yüksek oran 100'den çıkarılır, kalan sayı ikinci oranla çarpılıp 100'e bölünür.
- Çıkan sonuç en yüksek orana eklenir. Üçüncü bir oran varsa bulunan toplam yeni "birinci oran" kabul edilir ve işlem tekrarlanır.
Adım adım örnekler
Rakamlar üzerinde görünce iş kolaylaşıyor. Aşağıdaki tablo farklı kombinasyonların sonucunu gösteriyor:
| Engel oranları | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| %40 + %30 | 40 + 30 x 60 / 100 = 40 + 18 | %58 |
| %50 + %20 | 50 + 20 x 50 / 100 = 50 + 10 | %60 |
| %60 + %40 | 60 + 40 x 40 / 100 = 60 + 16 | %76 |
| %40 + %30 + %20 | Önce %58, sonra 58 + 20 x 42 / 100 = 58 + 8,4 | %66,4 |
Dikkat ederseniz eklenen her yeni oran bir öncekinden daha az etki yapıyor. Toplam oran bu yüzden hiçbir zaman yüzde 100'ü geçmez.
Kendi oranlarınızı tek tek denemek yerine engelli rapor oranı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Oranları girdiğinizde birleşik sonucu ve hangi haklara karşılık geldiğini gösteriyor.
65 yaş ve üzerinde yüzde 10 eklenir
Yönetmelik, 65 yaş ve üzerindeki kişilerin hesaplanan engel oranına Balthazard formülüyle yüzde 10 eklenmesini öngörür. Yani bu da düz ekleme değildir. Örneğin yüzde 58 bulunan 67 yaşındaki birinde hesap 58 + 10 x 42 / 100 olur ve sonuç yaklaşık yüzde 62'ye çıkar.
En sık yapılan hesap hataları
Birincisi, oranları düz toplamak. Kalp için yüzde 30, tansiyon için yüzde 20 alan biri kendini yüzde 50 sanıyor, oysa sonuç yüzde 44'tür. Bu fark özellikle yüzde 40 ve yüzde 90 eşiklerinde can yakar.
İkincisi, sıralamayı yanlış yapmak. Formül en yüksek orandan başlar. Küçük orandan başlarsanız farklı ara sonuçlar çıkar ve kafanız karışır.
Üçüncüsü, raporda yazmayan bir oranı hesaba katmak. Kurul her engel için ayrı bir oran yazar. Doktorun poliklinikte söylediği tahmini rakam hesaba girmez. Kronik hastalıklarda oranların nasıl biriktiğini kalp, şeker ve tansiyon hastalarının ÖTV'siz araç hakkı yazımızda örnekledik.
Hesaplanan oran hangi kapıları açar?
Birleşik oran yüzde 40'ı geçerse engelli kimlik kartı, vergi indirimi ve EKPSS gibi haklar gündeme gelir. Yüzde 90 ve üzeri ise ÖTV'siz araçta ehliyet şartı olmadan alım gibi daha geniş haklar sağlar. Hangi hakkın hangi oranla açıldığını rapor oranı yüzde kaç olmalı yazımızda tablo halinde bulabilirsiniz.
Hesabınız eşiğin hemen altında kaldıysa ve bir engelin eksik değerlendirildiğini düşünüyorsanız rapor tebliğinden itibaren 30 gün içinde itiraz edebilirsiniz. Süreci sağlık raporuna itiraz yazımızda anlattık. Raporu ilk kez alacaksanız engelli sağlık kurulu raporu nasıl alınır rehberi işinizi görür.
Sık sorulan sorular
Balthazard formülünde oranlar toplanır mı?
Hayır. İkinci ve sonraki oranlar, bir önceki toplamdan geriye kalan sağlam kısım üzerinden hesaplanıp eklenir.
Yüzde 20 ve yüzde 20 iki engel kaç eder?
20 + 20 x 80 / 100 = 36. Sonuç yüzde 36 olur, yani yüzde 40 eşiğinin altında kalır.
Küsuratlı sonuç nasıl yazılır?
Hesap küsuratlı çıkabilir. Raporda yazılacak nihai oranı sağlık kurulu belirler, bu yüzden eşiğe çok yakın durumlarda raporun kendisine bakın.
Çocuk raporlarında da Balthazard kullanılır mı?
18 yaş altında ÇÖZGER düzenlenir ve yüzde yerine özel gereksinim düzeyi yazılır. Bu düzeylerin hangi oran aralığına denk geldiği ayrıca tanımlanmıştır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Kesin oranınızı yalnızca yetkili sağlık kurulu belirler.
