Evet, engelliler milletvekili olabilir. Anayasa, milletvekili seçilebilme şartları arasında engelliliği bir engel olarak saymaz. 18 yaşını doldurmuş, en az ilkokul mezunu ve diğer genel şartları taşıyan her Türk vatandaşı, engelli olsun ya da olmasın aday olabilir. Seçilemeyenler arasında sayılan kısıtlılar ise vesayet altına alınmış kişilerdir, bu bir engel oranı ölçütü değildir.
Milletvekili seçilme şartları
Anayasa'nın milletvekili seçilme yeterliliğini düzenleyen maddesine göre 18 yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir. Ancak şu kişiler aday olamaz:
- En az ilkokul mezunu olmayanlar
- Kısıtlılar, yani mahkeme kararıyla vesayet altına alınanlar
- Yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar
- Kamu hizmetinden yasaklılar
- Anayasa'da sayılan bazı suçlardan hüküm giymiş olanlar
Görüldüğü gibi listede engellilikle ilgili bir madde yoktur. Askerlik şartı da askerliğe elverişli olmadığı raporla belgelenen kişiler için engel oluşturmaz, çünkü bu kişiler askerlikle yükümlü sayılmaz.
Meclisteki engelli temsili
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde farklı dönemlerde ortopedik ve görme engelli milletvekilleri görev yaptı. Zürih'te geçirdiği tren kazasında kolunu ve bacağını kaybeden Şafak Pavey, Meclis'e giren ilk engelli kadın milletvekili olarak kayıtlara geçti. Hayatını Şafak Pavey kimdir yazımızda anlattık.
Engelli hakları savunucuları, nüfus içindeki engelli oranına kıyasla siyasetteki temsilin düşük kaldığını sık sık dile getiriyor. Meclis binalarının ve çalışma ortamının erişilebilirliği de gündeme gelen konular arasında. Konuyla ilgili eski haberimiz: engelli milletvekili engele takılırsa.
Yerel yönetimlerde aday olmak
Belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği ve muhtarlık için de engellilik bir engel değildir. Yerel yönetimlerde engellilerin sesini duyurmanın bir diğer yolu da kent konseylerindeki engelli meclisleridir. Bu yapıların nasıl çalıştığını engelliler meclisi nedir yazımızda anlattık.
Engelli seçmenin hakları
Seçilme hakkı kadar seçme hakkı da önemlidir. Yatağa bağımlı seçmenler için seyyar sandık, görme engelli seçmenler için oy şablonu gibi düzenlemeleri engelli seçmenin hakları yazımızda topladık.
Sık sorulan sorular
Görme engelli biri milletvekili olabilir mi?
Evet. Görme engeli seçilme şartları arasında bir engel değildir ve Meclis'te görme engelli milletvekilleri görev yapmıştır.
Vesayet altındaki engelli aday olabilir mi?
Hayır. Kısıtlı olanlar Anayasa gereği milletvekili seçilemez.
Engelliler için siyasi partilerde kontenjan var mı?
Yasal bir zorunluluk yoktur. Bazı partiler kendi tüzük ve uygulamalarıyla engelli adaylara yer verebilir.
Engelli milletvekiline yardımcı ya da tercüman sağlanır mı?
Meclis'in imkanları dönemden döneme değişir. Bu konudaki talepler genellikle Meclis Başkanlığına iletilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır.
