Engellilerin günlük hayatını kolaylaştıran teknolojik aletlere "yardımcı teknolojiler" denir. Görme engelliler için akıllı baston ve Braille ekran, işitme engelliler için ışıklı ve titreşimli uyarıcılar, bedensel engelliler için akülü tekerlekli sandalye ve merdiven çıkma cihazları, konuşamayan kişiler için göz takip sistemleri bunların en bilinen örnekleri. Aşağıda engel türüne göre örnekleri ve teknoloji tasarım dersi için uygulanabilir fikirleri bulacaksınız.
Görme engelliler için
- Akıllı baston: Klasik bastonun algılayamadığı baş hizasındaki engelleri ultrasonik sensörle fark edip titreşimle uyarır.
- Braille ekran: Bilgisayar ya da telefondaki metni anlık olarak kabartma noktalara çevirir.
- Sesli okuma cihazları: Basılı bir sayfayı fotoğraflayıp sesli okur.
- Konuşan ev aletleri: Sesli tartı, konuşan termometre ve sesli renk tanıyıcı gibi küçük yardımcılar.
Telefon uygulamaları da bu listenin önemli bir parçası, ayrıntılar görme engelliler için telefon uygulamaları yazımızda.
İşitme engelliler için
- Kapı zili ya da bebek ağlaması algılandığında yanan ışıklı uyarı sistemleri
- Yastık altına konan titreşimli çalar saatler
- Konuşmayı anlık yazıya çeviren altyazı uygulamaları
- İşitme cihazına doğrudan ses aktaran sistemler
Bedensel engelliler için
Hareket kısıtlılığı olan kişiler için en çok kullanılan teknolojiler ulaşımla ilgili. Akülü tekerlekli sandalye modelleri uzun mesafede bağımsızlık sağlarken, asansörü olmayan binalarda merdiven inme çıkma cihazları hayat kurtarıyor. Araç kullanan engelliler için pedal uyarlamalarını pedalbox nedir yazımızda anlattık.
Evde ise sesle kontrol edilen ışıklar, prizler ve kapılar; ayrıca robot süpürgeler hareket kısıtlılığı olanlar için gündelik işleri büyük ölçüde azaltıyor. Robot süpürge seçerken dikkat edilecekleri robot süpürge markaları yazımızda bulabilirsiniz.
Konuşma ve iletişim için
Konuşamayan ya da elini kullanamayan kişiler için göz takip sistemleri, bakılan harfi ya da sembolü seçip sesli okutabiliyor. Basit tuşlu ya da resimli iletişim panoları da otizmli çocuklar ve inme sonrası konuşma güçlüğü yaşayan yetişkinler için kullanılıyor.
Teknoloji tasarım ödevi için fikirler
Ödev hazırlayan öğrenciler için gerçekten uygulanabilir birkaç fikir:
- Engele yaklaştıkça hızlanan bir sesli uyarıyla çalışan sensörlü baston modeli
- Kapı çaldığında ışık yakan basit bir devre
- Görme engelliler için dokunarak ayırt edilebilen dokulu ilaç kutusu
- Tekerlekli sandalyeye takılan ve gece görünürlüğü artıran ışıklı aparat
- Yaşlı ve engelliler için düşme anında yakınlara mesaj gönderen bileklik tasarımı
İyi bir ödevin sırrı, tasarıma başlamadan önce gerçek bir kullanıcıyla konuşmaktır. Bir engelli derneğine ya da tanıdığınız bir engelli bireye ihtiyacını sormak, fikrinizi çok daha anlamlı kılar.
Sık sorulan sorular
Yardımcı teknoloji ne demek?
Engelli bireylerin bir işi daha kolay ya da bağımsız yapmasını sağlayan her türlü cihaz, yazılım ve araçtır.
Bu cihazları devlet karşılıyor mu?
Tekerlekli sandalye ve işitme cihazı gibi bazı cihazlar raporla SGK tarafından belirli tutarda karşılanır. Her cihaz kapsamda değildir.
Akıllı baston nasıl çalışır?
Üzerindeki sensör önündeki engelin uzaklığını ölçer ve kullanıcıyı titreşim ya da sesle uyarır.
Okul projesi için en kolay fikir hangisi?
Işıklı kapı zili ya da sensörlü baston, basit devre elemanlarıyla yapılabildiği için en uygulanabilir fikirlerdendir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır.
