Görme engelliler için en önemli telefon uygulaması, telefonun içinde zaten hazır gelen ekran okuyucudur: Android'de TalkBack, iPhone'da VoiceOver. Bunların üzerine kamerayla metin ve nesne tanıyan uygulamalar, gören bir gönüllüyle görüntülü bağlantı kuran yardım uygulamaları ve sesli kitap platformları eklenince telefon gündelik hayatın en güçlü yardımcısına dönüşüyor.
Önce telefonun kendi özellikleri
Ekran okuyucu. TalkBack ve VoiceOver, ekrandaki her öğeyi sesli okur ve dokunma hareketleriyle telefonu tamamen gözsüz kullanmayı sağlar. Ayarlar menüsündeki erişilebilirlik bölümünden açılır ve Türkçe desteklidir.
Büyütme ve kontrast. Az görenler için ekran büyüteci, kalın yazı, yüksek kontrast ve renk ters çevirme seçenekleri hayatı çok kolaylaştırır.
Sesli asistan. Arama yapmak, mesaj göndermek, alarm kurmak ya da hava durumunu sormak için sesli asistan en hızlı yoldur.
Kamerayla okuyan ve tanıyan uygulamalar
Telefon kamerasını bir "göz" gibi kullanan uygulamalar; tabelaları, ilaç kutularını, faturaları ve kitap sayfalarını sesli okuyabiliyor. Bazıları banknotları, renkleri ve ortamdaki nesneleri de tanıyor. Google'ın Lookout uygulaması Android'de, Microsoft'un Seeing AI uygulaması ise iPhone ve Android'de bu işi yapan bilinen örneklerdir. Yapay zeka destekli yeni sürümler artık bir fotoğrafı ayrıntılı biçimde betimleyebiliyor.
Gönüllü yardım uygulamaları
Be My Eyes gibi uygulamalar, görme engelli kullanıcıyı görüntülü arama ile gören bir gönüllüye bağlar. Gönüllü kamera görüntüsüne bakarak son kullanma tarihini okur, doğru otobüsü bulmaya yardım eder ya da bir formu doldurmanıza destek olur. Gönüllü olmak isteyenler de aynı uygulamaya kaydolabilir.
Okuma ve öğrenme
Sesli kitap uygulamaları ve belediyelerin ya da derneklerin sesli kütüphaneleri, görme engellilerin okuma ihtiyacını karşılamada önemli bir kaynak. Braille öğrenmek isteyenler için harflerin nokta karşılıklarını gösteren ücretsiz uygulamalar da var. Braille'in mantığını Braille alfabesi yazımızda anlattık.
Ulaşımda yardımcı olanlar
Harita uygulamalarının sesli ve adım adım yol tarifi, ekran okuyucuyla birlikte kullanıldığında bağımsız hareketi destekler. Bazı şehirlerde toplu taşıma uygulamaları durağa yaklaşan aracı sesli bildiriyor. Görme engellilere yönelik ücretsiz ulaşım haklarını toplu taşımada engelli indirimi yazımızda bulabilirsiniz.
Telefonun dışındaki yardımcı cihazları ise engelliler için teknolojik aletler yazımızda derledik.
Sık sorulan sorular
Görme engelliler hangi telefonu kullanmalı?
Hem Android hem iPhone gelişmiş ekran okuyuculara sahip. Seçim çoğu zaman alışkanlığa ve bütçeye bağlı, önemli olan ekran okuyucuyu iyi öğrenmek.
TalkBack nasıl açılır?
Ayarlar menüsündeki Erişilebilirlik bölümünden açılır. Çoğu Android telefonda iki ses tuşuna birkaç saniye birlikte basarak kısayolla da açılabilir.
Bu uygulamalar ücretli mi?
Ekran okuyucular telefonla birlikte ücretsiz gelir. Anılan kamera ve gönüllü yardım uygulamalarının temel özellikleri de ücretsizdir.
Yaşlı ve az gören biri için en kolay ayar hangisi?
Yazı boyutunu büyütmek, kalın yazıyı açmak ve sesli asistanı kullanmak genellikle en hızlı fark yaratan ayarlardır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Uygulamaların özellikleri ve fiyatları zamanla değişebilir.
