Engelli vergi indirimi, çalışan engellinin maaşından kesilen gelir vergisini azaltan bir haktır. Güncel tutarlar aylık olarak 1. derece engellilerde 12.000 TL, 2. derece engellilerde 7.000 TL, 3. derece engellilerde 3.000 TL'dir. Bu para hesabınıza yatmaz; vergi hesaplanırken maaşınızdan düşülür ve sonuçta elinize geçen net maaş artar.
Kafa karışıklığı genellikle burada başlıyor. "Yüzde 60 raporum var, maaşım 7.000 TL artacak" diye düşünen çok kişi var. Artış bu kadar olmaz; kazancınız, indirimin vergi diliminize denk gelen kısmıdır. Aşağıda dereceleri, maaşa gerçek etkisini ve başvurunun nasıl yapıldığını örneklerle anlatıyoruz.
Engelli vergi indirimi tutarları ve dereceler
| Derece | Çalışma gücü kaybı | Aylık indirim tutarı |
|---|---|---|
| 1. derece | En az %80 | 12.000 TL |
| 2. derece | %60 - %79 | 7.000 TL |
| 3. derece | %40 - %59 | 3.000 TL |
Tutarlar her yıl ocak ayında Gelir İdaresi Başkanlığının tebliğiyle güncellenir. Derecenizi hastanenin raporundaki engel oranı değil, Gelir İdaresine bağlı Merkez Sağlık Kurulunun belirlediği çalışma gücü kaybı oranı belirler. Çoğu zaman ikisi aynı çıkar ama farklı çıkabileceğini bilmekte fayda var.
Vergi indirimi maaşa ne kadar yansır?
Hesap basit: İndirim tutarını, bulunduğunuz gelir vergisi diliminin oranıyla çarparsınız. Yılın ilk aylarında çoğu çalışan %15 dilimindedir; kümülatif matrah büyüdükçe %20 ve üstü dilimlere geçilir.
| Derece | %15 diliminde aylık kazanç | %20 diliminde aylık kazanç |
|---|---|---|
| 1. derece | 1.800 TL | 2.400 TL |
| 2. derece | 1.050 TL | 1.400 TL |
| 3. derece | 450 TL | 600 TL |
Burada önemli bir istisna var. Asgari ücretin vergiden istisna olduğu kısım zaten vergilendirilmediği için, asgari ücretle çalışan bir engellinin bordrosunda indirimin etkisi neredeyse görünmez. İndirim, asgari ücretin üzerindeki kazanç için hesaplanan vergiyi azaltır. Yani maaşınız asgari ücrete ne kadar yakınsa, kazancınız o kadar küçük olur.
Kimler yararlanabilir?
- Engelli olan ücretli çalışanlar (işçi veya memur),
- Bakmakla yükümlü olduğu engelli bir yakını bulunan çalışanlar, örneğin engelli çocuğu olan anne veya baba,
- Serbest meslek erbabı engelliler; bunlar indirimi yıllık beyannamede kullanır.
Engelli yakını için alınan indirimde derece, engelli kişinin raporuna göre belirlenir. Örneğin %85 raporu olan çocuğu için başvuran bir baba, 1. derece tutarından yararlanır.
Çalışmayan biri bu indirimden yararlanamaz, çünkü indirilecek bir vergi yoktur. Çalışmayan engelliler için uygun ödeme engelli maaşı olabilir.
Başvuru nasıl yapılır?
İki yol var. Birincisi Dijital Vergi Dairesi üzerinden çevrimiçi başvuru; rapor sistemde kayıtlıysa ayrıca belge yüklemeniz gerekmeyebilir. İkincisi şahsen başvuru: Bağlı olduğunuz vergi dairesi, defterdarlık ya da malmüdürlüğüne dilekçe, kimlik ve sağlık kurulu raporunuzun aslı veya onaylı örneğiyle gidersiniz.
Rapor, Gelir İdaresinin Merkez Sağlık Kurulunda incelenir ve derece belirlenir. Sonuç işyerinize bildirilir; işveren indirimi başvuru tarihinden itibaren bordroya uygular. Başvurunun durumunu Dijital Vergi Dairesinden takip edebilirsiniz.
Kurulun belirlediği derece rapordakinden düşükse itiraz hakkınız vardır. Burada sağlık raporuna itirazla vergi kararına itirazı karıştırmamak gerekir; vergi kararına karşı yol vergi dairesi üzerinden işler.
Vergi indirimi emeklilikte artık kullanılmıyor
Eskiden sigorta girişi eski tarihli olan SSK'lıların bir kısmı, engellilik nedeniyle erken emeklilik için vergi indirimi belgesine ihtiyaç duyuyordu. Bu uygulama kaldırıldı. Artık engelli emekliliğinde herkes için ölçü, SGK sağlık kurulunun belirlediği çalışma gücü kaybı oranıdır. Güncel prim günü ve sigortalılık süresi tablosunu engelli emeklilik tablosu yazımızda bulabilirsiniz.
Engellilerin vergi avantajları gelir vergisiyle sınırlı değildir. %90 ve üzeri rapor sahipleri ve bazı ortopedik engelliler araç alırken ÖTV ödemez; şartlar için ÖTV muafiyetli engelli araç yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
%40 engelli vergi indirimi ne kadar?
%40 ile %59 arası 3. derecedir ve aylık indirim tutarı 3.000 TL'dir. %15 vergi diliminde bu, ayda yaklaşık 450 TL net artış demektir.
Engelli vergi indirimi geriye dönük alınır mı?
İndirim başvuru tarihinden itibaren uygulanır. Geçmiş dönemler için ayrıca düzeltme başvurusu yapılması gerekir ve her durumda kabul edilmez; bu yüzden raporu alır almaz başvurmak en doğrusu.
Engelli çocuğum için vergi indirimi alabilir miyim?
Evet. Bakmakla yükümlü olduğunuz engelli çocuğunuz için, çocuğun rapor oranına göre belirlenen dereceden yararlanırsınız. Anne ve baba ikisi de çalışıyorsa hangisinin başvuracağını, çocuğun hangi ebeveynin sosyal güvenlik kaydında bakmakla yükümlü olunan kişi olarak göründüğüne bakarak belirlemek gerekir; emin değilseniz vergi dairesine sorun.
Emekli engelliler vergi indirimi alabilir mi?
Emekli aylığından gelir vergisi kesilmediği için emekli aylığına indirim uygulanmaz. Emekli olup çalışmaya devam eden engelli, ücreti üzerinden indirimden yararlanabilir.
Vergi indirimi başvurusu kaç günde sonuçlanır?
Merkez Sağlık Kurulunun yoğunluğuna göre birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Sonuç gelene kadar indirim uygulanmaz ama karar çıktığında başvuru tarihine göre hesaplanır.
Tutarlar Gelir İdaresi Başkanlığının yürürlükteki tebliğine göredir ve genel bilgi amaçlıdır. Bordronuza özel hesap için işvereninizin muhasebe birimine danışın.
