Türk İşaret Dili (TİD), Türkiye'deki işitme engellilerin kullandığı, kendi dil bilgisi olan görsel bir dildir. Alfabesinde harflerin çoğu iki elle, bazıları tek elle gösterilir, sayılar ise tek elle yapılır. Öğrenmeye alfabeyle başlamak mantıklı, ama asıl iletişim kelime işaretleri ve yüz ifadeleriyle kurulur. Ücretsiz kurslar için en yakın Halk Eğitim Merkezi iyi bir başlangıç noktasıdır.
İşaret dili evrensel mi?
Hayır. Her ülkenin kendi işaret dili vardır ve bunlar konuşulan dilin birebir çevirisi değildir. Türk İşaret Dili de Türkçe ile aynı kelime sırasını izlemez. Bu yüzden Türkçe cümleleri kelime kelime işarete dökmeye çalışmak, işitme engelli biri için anlaşılmaz olabilir.
Türk İşaret Dili sistemi, Engelliler Hakkında Kanun gereğince Türk Dil Kurumu'nun koordinasyonunda oluşturulmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı da bu sisteme uygun bir Türk İşaret Dili Sözlüğü yayımlamıştır.
Alfabe ne işe yarar?
Alfabe, yani parmak harfleri, özel isimleri, yer adlarını ve işareti bilinmeyen kelimeleri harf harf anlatmak için kullanılır. Günlük konuşmanın büyük kısmı ise kelime işaretleriyle yapılır. Alfabeyi öğrenmek bir kapı açar, ama tek başına sohbet etmenizi sağlamaz.
Bence ilk hedefiniz kendi adınızı harf harf gösterebilmek, ardından selamlaşma, teşekkür ve yardım isteme gibi temel işaretleri öğrenmek olsun.
Nereden öğrenebilirim?
- Halk Eğitim Merkezleri: Milli Eğitim Bakanlığı'nın işaret dili programları bu merkezlerde verilir. Kurs açılış dönemlerini ilçenizdeki merkezden öğrenebilirsiniz.
- Belediyeler: Bazı belediyelerin engelli hizmet birimleri vatandaşlara yönelik işaret dili eğitimi düzenliyor.
- Üniversiteler: Özel eğitim bölümleri ve sürekli eğitim merkezleri dönemsel kurslar açabiliyor.
- Çevrim içi kaynaklar: MEB'in Türk İşaret Dili Sözlüğü, işaretlerin videolu karşılıklarını görmek için kullanışlı.
Evde nasıl çalışmalı?
Her gün kısa ama düzenli çalışın. Ayna karşısında el şekillerinizi kontrol edin. Gün içinde yaptığınız işleri zihninizden işaretle anlatmayı deneyin. En hızlı ilerleme ise işitme engelli kişilerle gerçek iletişimle gelir, işitme engelliler derneklerinin etkinlikleri bunun için iyi bir fırsattır.
Engelli bireylerin diğer iletişim araçlarını merak ediyorsanız Braille alfabesi ve engelli işaretleri yazılarımıza da bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İşaret dili kaç ayda öğrenilir?
Temel düzeyde iletişim birkaç ay düzenli çalışmayla mümkündür. Akıcılık ise yıllarca kullanım ister, tıpkı yabancı bir dil gibi.
İşaret dili kursu ücretsiz mi?
Halk Eğitim Merkezlerinin kursları genellikle ücretsizdir. Özel kurumların kursları ücretlidir.
İşaret dili tercümanı nasıl olunur?
Tercümanlık için ileri düzey eğitim ve yeterlilik belgesi gerekir. Halk Eğitim Merkezlerinde öğretici ve tercüman yetiştirme programları da bulunur.
Sağır ve işitme engelli aynı şey mi?
İşitme engeli geniş bir kavramdır. Sağır topluluğundaki pek çok kişi kendini "sağır" olarak tanımlamayı tercih eder, en doğrusu kişinin tercihine saygı göstermektir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır.
