Paralimpik Oyunları, bedensel, görme ve zihinsel engelli sporcuların yarıştığı, Olimpiyat Oyunlarıyla paralel düzenlenen uluslararası spor organizasyonudur. "Paralimpik" kelimesi, yanında anlamına gelen "para" ile "olimpik" kelimesinden türemiştir ve oyunların Olimpiyatların yanında yer aldığını anlatır. Oyunlar dört yılda bir, genellikle Olimpiyatlardan kısa süre sonra aynı ev sahibi şehirde yapılır.
Paralimpik Oyunları nasıl başladı?
Hikaye bir hastanede başlıyor. Alman asıllı nörolog Ludwig Guttmann, İngiltere'deki Stoke Mandeville Hastanesi'nde omurilik yaralanması yaşayan askerlerin tedavisinde sporu kullandı. Guttmann, Londra Olimpiyatlarının açılış gününde tekerlekli sandalye kullanan 16 hasta için bir okçuluk yarışması düzenledi.
Birkaç yıl sonra Hollandalı gazilerin katılımıyla yarışma uluslararası hale geldi. Bu oyunlar ilk kez Roma'da Olimpiyatlarla aynı şehirde, 23 ülkeden 400 sporcuyla yapıldı ve bugün ilk resmi Paralimpik Oyunları olarak kabul ediliyor. Sonraki yıllarda görme engelliler, ampute sporcular ve diğer engel grupları da oyunlara katıldı.
Sınıflandırma nasıl yapılır?
Paralimpik sporun temelinde adil yarış ilkesi var. Sporcular, engellerinin türüne ve sporu ne ölçüde etkilediğine göre sınıflara ayrılır. Örneğin atletizmde ve yüzmede harf ve rakamlardan oluşan sınıf kodları kullanılır, aynı sınıftaki sporcular birbiriyle yarışır.
Sınıflandırma uzman heyetlerce yapılır ve sporcunun durumu değişirse yeniden değerlendirilebilir.
Paralimpik sporlar
Programdaki branşların bir kısmı Olimpiyat sporlarının uyarlamasıdır, bir kısmı ise yalnızca Paralimpiklere özgüdür:
- Uyarlanmış sporlar: Para atletizm, para yüzme, tekerlekli sandalye basketbolu, oturarak voleybol, para halter, tekerlekli sandalye tenisi, para okçuluk.
- Özgün sporlar: Görme engellilerin sesli topla oynadığı goalball ve ağır bedensel engellilerin oynadığı, hassas atışlara dayanan boccia.
- Kış sporları: Kış Paralimpik Oyunlarında para alp disiplini, kızaklı buz hokeyi ve tekerlekli sandalye curlingi gibi branşlar yer alır.
İşitme engelliler neden ayrı yarışır?
İşitme engelli sporcular Paralimpik Oyunlarında değil, kendi organizasyonları olan İşitme Engelliler Olimpiyatlarında (Deaflympics) yarışır. Zihinsel engellilere yönelik Özel Olimpiyatlar da Paralimpiklerden farklı, katılımı esas alan ayrı bir harekettir.
Türkiye ve paralimpik spor
Türkiye'de paralimpik hareketi Türkiye Milli Paralimpik Komitesi temsil eder. Sporcular bedensel, görme ve işitme engelliler ile özel sporcular için kurulmuş ayrı federasyonlarda lisans alır. Bu federasyonları ve engelli derneklerini engelli dernekleri ve federasyonları yazımızda topladık. Engelli sporcuların başarı hikayeleri için engel tanımayan sporcu haberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Paralimpik ile Olimpik arasındaki fark ne?
Olimpiyatlar genel sporcular için, Paralimpikler ise engelli sporcular içindir. İki organizasyon farklı komitelerce yönetilir.
Paralimpik oyunları kaç yılda bir yapılır?
Yaz ve kış oyunları ayrı ayrı olmak üzere dört yılda bir düzenlenir.
Goalball nasıl oynanır?
Gözleri kapatılmış üçer kişilik iki takım, içinde zil bulunan topu rakip kaleye atmaya çalışır. Sporcular topu sesinden takip eder.
Engelli biri paralimpik sporcu nasıl olur?
Önce engel grubunun federasyonuna bağlı bir kulüpte lisans çıkarılır. Sınıflandırma ve yarışma dereceleriyle milli takım yolu açılır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır.
