Ortopedik engel oranı tanının adına göre değil, sağlık kurulunun ölçtüğü işlev kaybına göre belirlenir. Aynı menisküs yırtığı bir kişide yüzde 5, ameliyat sonrası dizi kilitlenmiş başka birinde çok daha yüksek bir orana dönüşebilir. Bu yüzden "diz protezi yüzde kaç" ya da "bel fıtığı yüzde kaç" sorusunun tek bir cevabı yok.
Oranlar Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki engel alanları kılavuzuna göre verilir. Aşağıda kurulun hangi ölçümlere baktığını ve muayeneye nasıl hazırlanmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Ortopedik oranı belirleyen dört ölçüt
Eklem hareket açıklığı. Omuz, dirsek, el bileği, kalça, diz ve ayak bileğinde hareketin ne kadar kısıtlandığı açıölçerle ölçülür. Eklemin tamamen donması, yani ankiloz, ayrıca değerlendirilir ve eklemin hangi açıda kilitlendiği sonucu değiştirir.
Uzuv kaybı. Amputasyonlarda kaybın hangi seviyeden olduğu esas alınır. Parmak, el, önkol ya da bacağın diz altı ve diz üstü seviyeleri farklı oranlara karşılık gelir.
Kısalık ve kas erimesi. İki bacak arasındaki boy farkı ve uyluk ya da baldırdaki kas atrofisi ölçülerek hesaba katılır.
Omurga. Bel, sırt ve boyun sorunlarında iki yöntemden biri kullanılır: kırık, kayma ya da ameliyat gibi tanıya dayalı yaralanma modeli veya ölçülen hareket kaybına dayalı model.
Uzuvdaki kayıp tüm vücuda nasıl çevrilir?
Kol ve bacaklarda önce o uzvun kendi içindeki kayıp yüzdesi bulunur, sonra bu değer tüm vücut oranına çevrilir. Bu yüzden "bacağımın yarısı çalışmıyor" diyen birinin raporunda yüzde 50 değil, ondan belirgin biçimde düşük bir oran görmesi normaldir.
Birden fazla eklem ya da hastalık varsa her biri ayrı hesaplanır ve sonuçlar Balthazard formülüyle birleştirilir. Düz toplama yapılmaz.
Muayeneye giderken yanınıza alın
Kurul sizi birkaç dakika görür, gerisini belgelerden okur. Şunları hazırlamanızı öneririm:
- Son altı ay içinde çekilmiş grafi, MR ya da BT raporları
- Ameliyat oldunuzsa epikriz ve ameliyat notu
- Sinir hasarı varsa EMG sonucu
- Fizik tedavi ve rehabilitasyon kayıtları
- Kullandığınız protez, ortez, baston ya da tekerlekli sandalyeye dair reçete
Muayenede hareketlerinizi zorlamayın. Ağrıya rağmen dizi sonuna kadar bükmeye çalışırsanız ölçülen açı gerçek günlük durumunuzu yansıtmaz.
Ortopedik raporla hangi haklar açılır?
Birleşik oran yüzde 40'a ulaşırsa engelli kimlik kartı, gelir vergisi indirimi ve EKPSS gibi haklar kullanılabilir. Araç tarafında ise ortopedik engelliler için belirleyici olan çoğu zaman oran değil, rapordaki özel tertibat ibaresidir. Bunu ortopedik engelli araç alımı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Oranlar hakkında genel bir fikir edinmek için rapor oranı hesaplama aracını deneyebilirsiniz. Raporu almak için izlenecek yol ise engelli sağlık kurulu raporu nasıl alınır yazımızda.
Oran düşük çıktıysa
Rapor size tebliğ edildikten sonra 30 gün içinde itiraz edebilirsiniz. İtiraz sonucunda farklı bir karar çıkarsa dosya hakem hastaneye gider ve oradaki karar kesindir. Adımlar için sağlık raporuna itiraz yazımıza bakın.
Sık sorulan sorular
Diz protezi olan kişiye yüzde kaç rapor verilir?
Sabit bir oran yoktur. Protezin işlevi, dizdeki hareket açıklığı ve varsa topallık birlikte değerlendirilir.
Bel fıtığı engelli raporu için yeterli mi?
Tek başına fıtık tanısı değil, sinir hasarı, ameliyat ve hareket kaybı gibi bulgular oranı belirler. Hafif vakalarda oran genellikle düşük kalır.
Platin ya da vida takılı olması oranı artırır mı?
İmplantın kendisi değil, eklemde ya da omurgada bıraktığı hareket kısıtlılığı değerlendirilir.
Ortopedik raporum süreli verildi, neden?
Tedavi ya da rehabilitasyonla düzelme ihtimali olan durumlarda rapor süreli düzenlenir ve süre sonunda yeniden muayene edilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Oranınızı yalnızca yetkili sağlık kurulu belirler.
