Evde bakım maaşında ailenin oturduğu ev gelir sayılmaz. Bunun dışındaki konut, dükkan, arsa, tarla ve araçlar ise yönetmelikte yazan oranlarla aylık gelire çevrilip hane gelirine eklenir. Toplam hane gelirinin kişi başına düşen kısmı net asgari ücretin üçte ikisini geçerse maaş bağlanmaz, bağlanmışsa kesilir.
Yani "üzerimde arsa var, maaş kesilir mi" sorusunun cevabı arsanın değerine ve hanede kaç kişi yaşadığınıza bağlı. Aşağıda her mülk türünün nasıl hesaplandığını ve küçük bir örnek hesabı bulacaksınız.

Hangi mülk nasıl hesaplanır?
Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği'nin gelir hesabını düzenleyen maddesi son değişiklikle sadeleşti. Önceden kiradaki bir dairede hem kira hem rayiç bedel birlikte hesaba giriyordu; artık kira varsa yalnızca kira, kira yoksa rayiç bedel dikkate alınıyor.
| Mülk | Gelire nasıl eklenir? |
|---|---|
| Ailenin oturduğu konut | Gelir sayılmaz |
| Oturulan ev dışındaki konut | Kiradaysa kira tutarı; kirada değilse rayiç bedelin 120'de biri |
| Dükkan | Kiradaysa kira tutarı; kirada değilse rayiç bedelin 120'de biri |
| Arsa, arazi, tarla, depo | Rayiç bedelin 240'ta biri ve varsa zirai, ticari ya da kira getirisi |
| Hanede tek binek araç | ÖTV Kanunu'ndaki parasal sınırı aşan kısmın 120'de biri |
| Birden fazla binek araç | En değerlisi için yukarıdaki kural, diğerlerinin kasko ya da rayiç bedelinin 120'de biri |
Kira sözleşmesindeki tutar düşük gösterilse bile hesaplanan gelir, rayiç bedelin ilgili oranına göre bulunan tutardan az olamaz. Bu kural, kağıt üstünde düşük kira yazılarak hesabın değiştirilmesini önlemek için konmuş.
Örnek hesap
Örneğin dört kişilik bir hanede yalnızca bakıcı eşin üzerinde rayiç bedeli 1.200.000 TL olan, hiçbir gelir getirmeyen bir arsa olsun diyelim. 1.200.000 TL'nin 240'ta biri 5.000 TL eder. Bu tutar hanenin aylık gelirine eklenir ve dört kişiye bölündüğünde kişi başına 1.250 TL'lik ek gelir anlamına gelir.
Hanenin diğer gelirleriyle birlikte kişi başı tutar sınırın altında kalıyorsa maaş devam eder. Aynı arsa iki kişilik bir hanede olsaydı kişi başı ek gelir 2.500 TL'ye çıkardı; yani hane büyüklüğü sonucu doğrudan değiştiriyor.
Bakıcının üzerindeki ev ve arsa
Hesap, engellinin adres kayıt sistemine göre kayıtlı olduğu hane üzerinden yapılır. Bakıcı aynı adreste kayıtlıysa onun maaşı, evi ve arsası da hane gelirine girer. Forumda sorulan bakıcının üzerine ev ve arsa olması sorusu bu yüzden tek başına bir cevap taşımaz: oturulan ev hiç hesaba girmez, ikinci ev ve arsalar ise oranlarla eklenir ve sonuç hanedeki kişi sayısına göre değişir.
Sosyal inceleme heyeti eve geldiğinde tapu, kira sözleşmesi ve araç belgelerini isteyebilir. Belgeleri eksiksiz vermek, sonradan yersiz ödeme borcu çıkmasını önler.
Mirasla gelen hisseler
Mirasla bir taşınmaza hisseli ortak olmak da mal varlığı sayılır. Uygulamada değerlendirme kişinin payına düşen kısım üzerinden yapılır; dört kardeşe kalan bir evde sizin hissenizin rayiç değeri dikkate alınır. Miras kalan ev, ailenin oturduğu ev ise gelir sayılmaz. Forumdaki miras nedeniyle evde bakım aylığı kesilir mi konusunda da benzer bir durum tartışılıyor.
Miras kalan aylık ise farklı bir kalem. Babadan kalan yetim ya da dul aylığı doğrudan gelir olarak hane hesabına girer.
Gelire dahil edilmeyenler
- Emekli bayram ikramiyesi (ayrıntı: evde bakım alanlar bayram ikramiyesi)
- Öğrenim kredisi ve burslar
- Mesleki eğitim kapsamındaki staj ücretleri
- Hanedeki diğer engellilere ödenen bazı sosyal yardımlar
Değişikliği bildirmek zorunda mısınız?
Evet. Mülk alımı, satışı, miras intikali ya da araç alımı gibi hane gelirini değiştiren durumlar bildirilmelidir. Bildirilmeyen bir değişiklik sonradan fark edilirse o tarihten itibaren yapılan ödemeler geri istenebilir. Maaşın genel şartları ve tutarı için evde bakım maaşı rehberimize, istenen evraklar için gerekli belgeler yazımıza bakabilirsiniz.
Mülk satılırsa ne olur?
Gelir sınırını aştığı için maaşı kesilen bir aile, ikinci konutu ya da arsayı satarsa durum yeniden değerlendirilebilir. Ancak satıştan elde edilen para bankada duruyorsa bu kez mevduat olarak incelemeye girer. Yani satış tek başına maaşın geri gelmesini garanti etmez; paranın nasıl kullanıldığı da önemli. Böyle bir karardan önce il müdürlüğüne yeni durumla nasıl bir hesap çıkacağını sormak, aceleyle yapılan bir satışın boşa gitmesini önler.
Sık sorulan sorular
Evde bakım maaşı alırken ev alınır mı?
Alınabilir. Oturduğunuz ev olursa gelir sayılmaz; ikinci konut olursa kirada değilse rayiç bedelin 120'de biri gelire eklenir.
Arsam var, evde bakım maaşı kesilir mi?
Arsanın rayiç bedelinin 240'ta biri aylık gelir sayılır. Kişi başı gelir sınırı aşılmazsa maaş kesilmez.
Araç alırsam evde bakım maaşı kesilir mi?
Tek araçta yalnızca ÖTV Kanunu'ndaki parasal sınırı aşan kısmın 120'de biri gelir sayılır. Sınırın altında kalan bir araç bu hesapta gelir oluşturmaz.
Hisseli tapu nasıl hesaplanır?
Uygulamada kişinin payına düşen kısmın rayiç değeri dikkate alınır.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına ya da Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne danışın; uygulama yönetmelik değişiklikleriyle güncellenebilir.