Kas-iskelet sistemi hastalıklarında engel oranı hastalığın adına göre değil, geride bıraktığı işlev kaybına göre belirlenir. Bel omurgasındaki sorunlar yüzde 0 ile 25, boyun omurgasındakiler yüzde 0 ile 38 arasında oranlanır. Kol ve bacaklarda önce uzvun kendi içindeki kaybı bulunur, sonra bu kayıp kişinin tüm vücut oranına çevrilir.
Bu yazı bir tablo özeti. Kurulun hangi ölçümlere baktığını ve muayeneye nasıl hazırlanacağınızı ortopedik engel oranları nasıl belirlenir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Omurga: yaralanma modeli tabloları
Omurga için kılavuzda iki yöntem var. Tanıya dayalı yaralanma modeli travmalarda ve fıtıklarda ilk tercihtir. Yaralanma yoksa ya da birden fazla seviye etkilenmişse hareket açıklığının ölçüldüğü model kullanılır. Yaralanma modelinde engelin kalıcı olması ve son 12 ayda değişmemiş olması aranır.
| Kategori | Kısa tanım | Bel | Boyun | Sırt |
|---|---|---|---|---|
| I | Bulgu, sinir kaybı ve kırık yok | %0 | %0 | %0 |
| II | Spazm ya da objektif bulgusu olmayan bacağa/kola yayılan ağrı; tedaviyle düzelmiş fıtık; hafif kırık | %8 | %8 | %8 |
| III | EMG ile gösterilmiş belirgin sinir basısı ya da ameliyatla düzelen sinir basısı | %13 | %18 | %18 |
| IV | Hareket segmentinde bozulma (kayma, füzyon) | %23 | %28 | %23 |
| V | III ve IV birlikte ya da ciddi motor ve duyu kaybı | %25 | %38 | %28 |
Fıtık özelinde ameliyatlı ve ameliyatsız durumların karşılaştırması için bel ve boyun fıtığı engel oranı yazımıza bakabilirsiniz.
Alt ekstremite: kalça, diz ve ayak bileği
Bacakla ilgili tablolarda iki sayı görürsünüz: alt ekstremite yüzdesi ve kişinin engel oranı. Kılavuza göre alt ekstremitedeki yüzde 0,5 ile çarpılarak kişinin oranı bulunur. Bu yüzden "bacağımda yüzde 30 kayıp var" diyen birinin raporunda yüzde 15 görmesi şaşırtıcı değil.
| Durum | Alt ekstremite | Kişinin oranı |
|---|---|---|
| Ayak bileği hareket kısıtlılığı, hafif | %7 | %4 |
| Ayak bileği hareket kısıtlılığı, orta | %15 | %8 |
| Ayak bileği hareket kısıtlılığı, ciddi | %30 | %15 |
| Ayak bileğinin nötral pozisyonda donması | %10 | %5 |
| Kalça hareket kısıtlılığı, hafif / orta / ciddi | %5 / %10 / %20 | %3 / %5 / %10 |
| Kalçanın en uygun pozisyonda donması | %50 | %25 |
| Diz hareket kısıtlılığı, hafif (fleksiyon 80-109 derece) | %10 | %5 |
| Dizin en uygun pozisyonda donması (10-15 derece fleksiyon) | %67 | %34 |
Eklem iyi olmayan bir açıda donmuşsa, yani en uygun pozisyondan sapma varsa oran ayrı tablolarla yükselir. Ayak bileğindeki kısıtlılık ve dondurma oranlarını ayak bileği engel oranı yazımızda, diz için diz protezi ve menisküs yazımızda ayrıntılı anlattık.
Bacak kısalığı
| Boy farkı | Alt ekstremite | Kişinin oranı |
|---|---|---|
| 2 - 2,9 cm | %10 | %5 |
| 3 - 3,9 cm | %15 | %8 |
| 5 cm ve üzeri | %25 | %13 |
Üst ekstremite: omuz, dirsek, el bileği
Kolda çevrim farklıdır: üst ekstremitenin tamamen kaybı kişide yüzde 60'a karşılık gelir. Kılavuzdaki örneklere göre omuzda yüzde 16'lık kol kaybı kişide yüzde 10, dirsekte yüzde 25'lik kayıp yüzde 15, el bileğinde yüzde 23'lük kayıp yüzde 14 eder. Aynı koldaki kayıplar önce kol içinde birleştirilir, sonra kişiye çevrilir.
Tabloyu okurken üç kural
- Birden fazla sorun varsa oranlar toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir.
- Virgülden sonraki sayı 0,5 ve üzerindeyse yukarı, altındaysa aşağı yuvarlanır.
- Kas-iskelet bölümünde olmayan sinir hasarları sinir sistemi tablolarından değerlendirilir.
Kılavuzun omurga bölümünün tam metni forumdaki kas-iskelet sistemi engellilik oranları başlığında yer alıyor. Raporunuzdaki oranları birleştirmek için engelli rapor oranı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kas-iskelet sistemi hastalıkları yüzde kaç engel sayılır?
Tek bir oran yoktur. Omurga sorunları genellikle yüzde 0 ile 38, eklem sorunları ise tutulan ekleme ve kısıtlılığın derecesine göre değişen oranlar alır.
Bacaktaki kayıp kişi oranına nasıl çevrilir?
Alt ekstremite yüzdesi 0,5 ile çarpılır. Yüzde 30'luk bacak kaybı kişide yüzde 15 eder.
İki eklemde kısıtlılık varsa oranlar toplanır mı?
Hayır, Balthazard formülüyle birleştirilir.
Kalça protezi yüzde kaç rapor alır?
Sabit bir oran yoktur; protezin işlevi ve kalan hareket açıklığı puanlanarak belirlenir.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Oranlar Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki kılavuzdan özetlenmiştir; kesin oranı muayene ve tetkiklerinize göre yetkili sağlık kurulu belirler.