Alzheimer ve diğer demans türlerinde engel oranı, Klinik Demans Skoru'na göre %25, %50, %70 ya da %90 olarak verilir. Özbakımını yapamayan ve sürekli gözetim gereken ağır hastalar %90 alır ve raporlarında tam bağımlı ibaresi varsa evde bakım maaşı başvurusu yapılabilir.
Hastalığın ilk yıllarında rapor almak çoğu zaman gerekmez; ihtiyaç, bakım yükü arttıkça ortaya çıkar. Alzheimer'lı bir yakına bakan aileler için rapor çoğu zaman bürokratik bir zorunluluk gibi görünür. Oysa evde bakım maaşı, ÖTV'siz araç ve vergi indirimi gibi hakların hepsi bu rapora bağlıdır. O yüzden rapordaki oranın nasıl hesaplandığını bilmek işe yarar.

Klinik Demans Skoru nedir?
Yönetmelik hastayı altı başlıkta değerlendirir: hafıza, yönelim (zaman ve mekanı bilme), yargılama ve problem çözme, toplumsal ilişkiler, ev hayatı ve hobiler, özbakım. Her başlığa 0 ile 3 arasında puan verilir ve toplam en fazla 18 olur.
Örneğin yeni olayları çabuk unutan ama tanıdık ortamlarda yolunu bulan, alışverişe tek başına gidemeyen bir hasta birkaç başlıkta 1 ya da 2 puan alır. Kendi başına giyinemeyen ve evinde bile kaybolan bir hasta ise çoğu başlıkta 3 alır.
Alzheimer engel oranı tablosu
| Derece | Toplam skor | Durum | Engel oranı |
|---|---|---|---|
| Hafif | 4-7 | Ara sıra bozulma olsa da günlük işlerini yapabiliyor | %25 |
| Hafif-orta | 8-11 | Günlük işlerin bazıları için yönlendirme gerekiyor | %50 |
| Orta | 12-15 | Çoğu günlük iş için yönlendirme ve destek gerekiyor | %70 |
| Ağır | 16-18 | Özbakımını yapamıyor, kendi güvenliği için kollanmalı | %90 |
Hastada inme, kalp hastalığı ya da görme kaybı gibi başka sorunlar varsa oranlar Balthazard formülü ile birleştirilir.
Rapor hangi hakları sağlar?
Evde bakım maaşı
Oran tek başına yetmez; raporda "tam bağımlı" ibaresi bulunmalı ve hane gelir şartı sağlanmalıdır. Kısmi bağımlı ibaresi bakım maaşına yetmez. Ayrıntılar bakıma muhtaç raporu ve tam bağımlı ibaresi ile evde bakım maaşı şartları yazılarımızda.
ÖTV'siz araç
Alzheimer hastası araç kullanamayacağı için önemli olan %90 eşiğidir. %90 ve üzeri oranlı ağır engelliler, aracı bir yakınına kullandırarak ÖTV muafiyetinden yararlanabilir. Bu oranın altındaki demans hastaları için araç hakkı pratikte işlemez.
Vergi indirimi ve diğer haklar
Hastanın kendisi ya da bakmakla yükümlü olduğu yakını çalışıyorsa, engel oranına göre gelir vergisi indiriminden yararlanılabilir. %40 ve üzeri oranlarda engelli kimlik kartı ile toplu taşıma ve müze gibi yerlerde indirimler de kullanılır. Hakların oran gruplarına göre listesi engelli hakları yazımızda.
Kurula giderken nelere dikkat edilmeli?
Nöroloji ve psikiyatri muayeneleri zorunludur. Daha önce yapılmış bilişsel testler, beyin MR'ı ve ilaç listesi dosyada bulunsun. Hastanın gündelik hayatını en iyi bakımını üstlenen kişi bilir; muayenede hastanın neleri yapamadığını somut örneklerle anlatın. Hasta kurula götürülemeyecek durumdaysa ev ya da kurum muayenesi istenebilir. Başvuru adımları engelli raporu nasıl alınır yazımızda.
İnme sonrası gelişen bunama ve bakım ihtiyacı için inme sonrası evde bakım yazımız da yol gösterici olabilir.
Sık sorulan sorular
Alzheimer hastası engelli raporu alabilir mi?
Evet. Klinik Demans Skoru'na göre %25 ile %90 arasında oran verilir.
Alzheimer hastasına bakım maaşı bağlanır mı?
Raporda tam bağımlı ibaresi varsa ve hanenin kişi başı geliri sınırın altındaysa bağlanır.
Demans raporu süreli mi verilir?
Alzheimer ilerleyici bir hastalık olduğu için oran zamanla artabilir. Kurul raporu süreli verebilir; durum ağırlaşınca yeniden değerlendirme istenebilir.
Alzheimer raporu için hasta hastaneye gitmek zorunda mı?
Hasta yatağa bağlıysa ya da gelemeyecek durumdaysa ev veya kurum muayenesi talep edilebilir; bunun için hastanenin sağlık kurulu birimine başvurulur.
Not: Oranlar Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekinden alınmıştır; kesin oranı sağlık kurulu belirler.